విక్టోరియా మహారాణి మనవరాలైన ప్రిన్సెస్ మేరీ లూయిస్ తన జీవిత చరిత్రను My Memories of Six Reigns అనే పేరుతో రాశారు. తన ఎనభై ఏళ్లకు పైబడిన జీవితాన్ని వెనక్కి తిరిగి చూసుకునే విధంగా ఆమె దీనిని రచించారు. తన నానమ్మ (విక్టోరియా మహారాణి) ఇచ్చిన సలహా మేరకే ఈ పుస్తకాన్ని రాసినట్లు ఆమె పీఠికలో పేర్కొన్నారు. ఒక రాజ కుటుంబీకురాలి జ్ఞాపకాలు కావడంతో, ఆ కాలం నాటి అంతఃపుర జీవితం, రోజువారీ సంఘటనలు చాలా ఖచ్చితంగా, సూక్ష్మంగా వివరించారు. చరిత్రలోని కొన్ని ముఖ్యమైన నిర్ణయాలు, సంఘటనలు ఎలా జరిగాయో చెప్పడానికి ఒక సాక్ష్యంగా ఆమె దీనిని రాశారు. విక్టోరియా మహారాణి మనవరాలిగా జన్మించినప్పటికీ, తన జీవితంలో సంతోషాలు చాలా తక్కువగా ఉండేవని, చాలా వరకు కన్నీళ్లు, ఆందోళనలు, ఎవరితోనూ పంచుకోలేని చేదు జ్ఞాపకాలతోనే తన జీవితం గడిచిందని మేరీ పేర్కొన్నారు.

జననం, బాల్యం

మేరీ లూయిస్ జననంతో ఈ పుస్తకం ప్రారంభమవుతుంది. రాజకుటుంబంలో ప్రసవం జరిగేటప్పుడు ఒక మంత్రి లేదా అంతఃపుర ఉన్నతాధికారి సమక్షంలో ఉండటం ఆనవాయితీ. జన్మించిన బిడ్డను ఆయన పరిశీలించి ధృవీకరించడమే కాకుండా, ఆయనే అంతఃపురానికి సమాచారం కూడా పంపుతారు. “అలా నేను పుట్టిన వెంటనే ఇంగ్లాండ్ మంత్రిని కలిశాను” అని మేరీ లూయిస్ వ్యంగ్యంగా పేర్కొన్నారు.

‘ఫ్రాన్సిస్కా జోసఫా లూయిస్ అగస్టా మేరీ క్రిస్టినా హెలెనా’ అనేది ఆమెకు చర్చిలో పెట్టిన పేరు. ఆమె తండ్రి జర్మన్ వంశానికి చెందినవారు, తల్లి బ్రిటన్ రాజ కుటుంబానికి చెందిన వారు.

ఇంగ్లాండ్ మహారాణి అయినప్పటికీ, ఒక నానమ్మగా విక్టోరియా ఎంత ప్రేమతో ప్రవర్తించేవారో మేరీ చాలా అద్భుతంగా రాశారు. సెలవుల కోసం నానమ్మ అంతఃపురానికి వెళ్లి బస చేసిన రోజుల గురించి, అలాగే నాన్నమ్మ తనను ‘అందవిహీనమైనది’ అని అన్నప్పుడు మనస్తాపానికి గురైన విషయాల గురించి ఆమె బహిరంగంగానే రాశారు.

రాజ కుటుంబ ఆచారాలు, విద్య

రాజ కుటుంబంలో జన్మించే ఆడపిల్లలకు ప్రతి పుట్టిన రోజున మహారాణి నుండి ఒక ముత్యం బహుమతిగా రావడం ఆనవాయితీ. ఆ ముత్యాలన్నీ చేరిన తర్వాత వాటిని దండగా గుచ్చి మెడలో ధరించాలి. ఆ ముత్యాల హారాన్ని అత్యంత విలువైన నిధిగా భావిస్తారు. అలాగే, పదేళ్ల వయసు రాగానే మహారాణి తరపున ఒక బంగారు గడియారం బహుమతిగా ఇస్తారు. దానిని చేతికి ధరించాలి. మేరీ ఈ రెండింటినీ అందుకున్నారు.

మేరీ లూయిస్, విక్టోరియా మహారాణి మూడవ కుమార్తె అయిన ప్రిన్సెస్ హెలెనా కుమార్తె. ఆమె తండ్రి ‘స్క్లెస్‌ విగ్-హోల్‌ స్టెయిన్’ రాజకుటుంబానికి చెందినవారు. హోల్‌ స్టెయిన్‌ కు గుర్రాల పెంపకంపై చాలా ఆసక్తి ఉండేది. ఆయన గుర్రపు పందాలను నిర్వహించేవారు; కానీ పందాలు కాసి రేస్ ఆడేవారు కాదు. తన తండ్రి హోల్‌ స్టెయిన్‌ తో కలిసి వేటకు వెళ్లిన రోజుల గురించి, సంగీత కచేరీలకు వెళ్లిన విశేషాలను మేరీ విస్తృతంగా రాశారు.

ఆ కాలంలో రాజ కుటుంబాలలోని మహిళలు ఎలా విద్యను అభ్యసించేవారు, నృత్యం, సంగీతం, భాషల కోసం వారికి నియమితులైన వ్యక్తిగత ఉపాధ్యాయులు ఎవరు, వారి వద్ద ఏమి నేర్చుకున్నారు, వారి రోజువారీ ఆహారపు అలవాట్లు, వివిధ సందర్భాలలో ధరించవలసిన దుస్తులు, ప్రవర్తనా నియమాలు, విందులకు వెళ్లేటప్పుడు, ప్రయాణాల సమయంలో పాటించవలసిన ఆంక్షల గురించి మేరీ లూయిస్ అద్భుతంగా రాశారు.

అంతఃపురంలో మధ్యాహ్న భోజన సమయం నాలుగు గంటలని, వేసవిలో మాత్రం అది రెండు గంటలకు మార్చడం జరుగుతుందని ఆమె పేర్కొన్నారు. అలాగే, రాత్రి భోజనం 11 గంటలకు వడ్డించేవారని, ప్రతి ఒక్కరి గదిలోనూ ఆ రోజు ఏయే వంటకాలు వండుతున్నారు, ఏవి వడ్డించబోతున్నారు అనే సమాచారం ముద్రించి ఉంచే వారని పేర్కొన్నారు.

వివాహం, చేదు నిజాలు

మేరీ తన పద్దెనిమిదేళ్ల వయసులో ఒక విందులో ‘అరిబెర్ట్’ అనే జర్మన్ యువరాజును కలిసి ప్రేమలో పడ్డారు. ఆయననే వివాహం చేసుకోవాలని ఆశపడ్డారు. దానికి విక్టోరియా మహారాణి కూడా అంగీకరించారు. లూయిస్, అరిబెర్ట్ 1891 జూలై 6న విండ్సర్‌ లో వివాహం చేసుకున్నారు. రెండు నెలల ఐరోపా హనీమూన్ తర్వాత, వారు జర్మనీలో స్థిరపడ్డారు.

అక్కడికి వెళ్లిన తర్వాతే తన భర్త స్వలింగ సంపర్కుడు (Homosexual) అనే నిజం ఆమెకు తెలిసింది. అందువల్ల ఆమె అంతఃపురంలోనే ఆయనకు దూరంగా జీవించవలసి వచ్చింది. భర్త లైంగిక ధోరణి గురించి బయటకు చెప్పుకోలేకపోయారు. దీనితో పాటు, కఠినమైన జర్మన్ రాజసభ సంప్రదాయాలను లూయిస్ అంగీకరించలేకపోయారు. అది ఆమెకు ఒక జైలులో బంధించినట్లుగా అనిపించేది.

ఒకసారి, అంతఃపురంలో మధ్యాహ్న భోజనం చేస్తున్నప్పుడు అక్కడికి వచ్చిన రాయబారికి ‘హాయ్’ చెప్పినందుకు మేరీని మందలించారు. జర్మన్ రాజకుమార్తెలు మధ్యాహ్న భోజన సమయంలో పురుషులతో మాట్లాడటం, సైగలు చేయడం లేదా బహిరంగంగా నవ్వడం వంటి వాటికి అనుమతి లేదు. అలాగే, ఆమె బాక్సింగ్ గ్లోవ్స్ (చేతి తొడుగులు) కొనుగోలు చేయడం చూసి అంతఃపురం అంతా దిగ్భ్రాంతి చెందింది. “బాక్సింగ్ గ్లోవ్స్ మహిళలు తాకడానికి కూడా అర్హత లేని వస్తువు” అని అక్కడి మహారాణి అన్నారు.

విడాకులు, ప్రజా సేవ

రోజురోజుకూ అంతఃపుర ఆంక్షల వల్ల నలిగిపోయి ఆమె అనారోగ్యానికి గురయ్యారు. ఎడతెరిపి లేని జ్వరం, దగ్గుతో పాటు బరువు తగ్గిపోయారు. అందువల్ల మనశ్శాంతి కోసం మేరీ ఒక విదేశీ పర్యటనను ప్లాన్ చేసుకుని బయలుదేరారు.

‘కౌంటెస్ వాన్ మున్‌స్టర్‌బర్గ్’ అనే పేరుతో ముసుగు ధరించి ఓడలో అమెరికా పర్యటనలో ఉన్న సమయంలో, అరిబెర్ట్, ఆయన తండ్రి అయిన జర్మన్ చక్రవర్తి ఆమెకు విడాకులు ఇవ్వాలని అనుకుంటున్నట్లు విక్టోరియా మహారాణికి సమాచారం పంపారు. పర్యటన నుండి అత్యవసరంగా లండన్ తిరిగొచ్చిన మేరీ లూయిస్, తన వివాహ జీవితం విఫలం కావడానికి గల అసలు కారణాలను వివరించారు. విక్టోరియా మహారాణి ఆ విడాకులను అంగీకరించడంతో 1900లో వారి వివాహ బంధం ముగిసింది. అయినప్పటికీ, మేరీ లూయిస్ తన జీవితాంతం వివాహ ఉంగరాన్ని ధరించే ఉన్నారు.

వివాహ బంధం నుండి విడాకులు తీసుకున్న రాజకుమార్తెకు బ్రిటన్ రాజకుటుంబంలో ఎలాంటి గౌరవం దక్కదు. అందువల్ల అంతఃపుర వేడుకలలో, పట్టాభిషేక కార్యక్రమాలలో ఆమెను ద్వితీయ శ్రేణిలోనే చూసేవారు. అందుకే అంతఃపుర గౌరవం కంటే సామాన్య ప్రజలకు సేవ చేయడం మిన్న అని నిర్ణయించుకుని, వైద్య సహాయం అందించే పనుల్లో దిగారు. నర్సుల కోసం ఒక సంస్థను ఏర్పాటు చేసి నడిపించారు. ఆమె విండ్సర్‌లో నిర్మించిన ‘క్వీన్ మేరీస్ డాల్ హౌస్’ (Queen Mary’s Doll’s House) నేటికీ ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందింది.

అంతఃపుర రహస్యాలు, సాధారణ జీవితం

వివాహం తర్వాత ఒకసారి జర్మనీ అంతఃపురం నుండి రహస్యంగా తన పనిమనిషితో కలిసి బయటకు వెళ్లి ఊరంతా తిరిగి, మార్కెట్లో చెర్రీ పండ్లను కొని తింటూ, తెరిచి ఉన్న గుర్రపు బండిలో అంతఃపురానికి తిరిగొచ్చారు. దానిని మరొక రాజ కుటుంబానికి చెందిన మహిళ చూసేసింది. వెంటనే ఆ సమాచారం అంతఃపురంలో మేరీ అత్తగారైన మహారాణికి చేరింది. దీనిపై విచారణ జరిగింది. “నేను అలా సిగ్గులేకుండా ప్రవర్తించను, ఇదంతా అబద్ధం” అని మేరీ నటించారు. అయినప్పటికీ, “ఇలాంటి మాటలు రావడం అంగీకరించదగినది కాదు, నువ్వు జాగ్రత్తగా నడుచుకోవాలి” అని అత్తగారు ఆమెను గద్దించినట్లు గుర్తు చేసుకున్నారు.

అంతఃపుర పనిమనుషుల విచిత్రమైన ప్రవర్తనలు, మనస్తత్వాలు, వారి ఆరోగ్యం, రహస్య ప్రేమల గురించి ఒక రాజకుమార్తె ఇంత ఖచ్చితంగా రాయడం ఆమెకున్న లోతైన అవగాహనను, పరిశీలనా శక్తిని తెలియజేస్తుంది.

అలాగే అంతఃపురంలో రహస్యంగా వంట నేర్చుకున్న విషయాన్ని, వంటవాళ్లకు బదులుగా తన చేతులతో వండిన వంటకాలను తిని మహారాణి ప్రశంసించిన విషయాన్ని కూడా ఆమె గుర్తు చేసుకున్నారు.

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో కిరోసిన్ స్టవ్ మీద వంట చేసుకుంటూ రోజులు గడిపిన విధానం, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో విండ్సర్ సమీపంలోని ఒక భవనంలో సాధారణ జీవితాన్ని గడిపినట్లు నమోదు చేసిన విషయాలను చూసినప్పుడు, ఒక రాజకుమార్తె జీవితానికి, ఒక సామాన్య మహిళ జీవితానికి పెద్దగా తేడా ఏమీ కనిపించదు.

ఆ కాలం నాటి రాజకుటుంబ మహిళలలాగే, లూయిస్ కూడా యుద్ధ సమయాల్లో ఎన్నో రకాలుగా సహాయం చేశారు. ముఖ్యంగా ‘బెర్మాండ్‌సే’ లో 100 పడకల ఆసుపత్రిని ఏర్పాటు చేసి, 1914 నుండి 1920 వరకు ఆరేళ్ల పాటు దానిని ఆమే స్వయంగా నడిపారు.

ఆధునిక పోకడలు, ముగింపు

మేరీ లూయిస్ కార్ డ్రైవింగ్ నేర్చుకోవడమే కాకుండా, తనకంటూ ఒక కారును కూడా కలిగి ఉండేవారు. రాజకుటుంబంలో బహిరంగ ప్రదేశంలో ధూమపానం (Smoking) చేసిన మొదటి మహిళ అని పత్రికలు ఆమె గురించి రాశాయి. అదే విధంగా, విమానంలో ప్రయాణించిన మొదటి రాజకుమార్తె, అపార్ట్‌మెంట్‌లో నివసించిన మొదటి రాజకుమార్తె ఆమెనే అని చెబుతారు.

మేరీ లూయిస్ ఏకైక ఆదర్శం నెపోలియన్. ఆయన సమాధిని స్వయంగా సందర్శించడమే కాకుండా, అక్కడ ఉన్న విల్లో చెట్టు కొమ్మను జ్ఞాపకంగా తెచ్చుకున్నారు.

మేరీ లూయిస్ తన పుస్తకంలో అంతఃపుర జీవితంతో పాటు ఆ కాలం నాటి రాజకీయ పరిస్థితులు, అంతఃపుర నిలకడలు, రాజుల బలహీనమైన నిర్ణయాలు, చర్యల గురించి కూడా రాశారు. అదే సమయంలో తన తప్పులను ఎత్తిచూపడం మరువలేదు. ఆమెపై ఆమె భర్త చేసిన ఆరోపణల గురించి మాత్రం ఆమె ఎలాంటి వివరణ ఇవ్వలేదు.

“మన జీవితం అనేది ఒక గొప్ప సాహసం, ఊహించని సంఘటనలతో నిండినది” అని మేరీ పేర్కొంటారు.

బయటి ప్రపంచం కళ్లకు ఆడంబరంగా, రాజభోగాలను అనుభవిస్తున్నట్లు కనిపించే రాజకుమార్తెలు, రాణులు అంతఃపురంలో ఎలాంటి ఆంక్షలు, ఒత్తిళ్లతో కూడిన జీవితాన్ని గడిపారో, వారి వ్యక్తిగత నైపుణ్యాలు ప్రపంచానికి తెలియకుండా ఎలా పోయాయో ఆమె ఆవేదనతో నమోదు చేశారు. 1956 డిసెంబర్ 8న, తన 84వ ఏట మేరీ లూయిస్ కన్నుమూశారు.

మన ముందు కూర్చుని తన జీవితంలో జరిగిన విషయాలను కొద్దికొద్దిగా చెబుతున్నట్లుగా ఉన్న మేరీ సరళమైన శైలి (Writing style) అద్భుతంగా ఉంది. అదే ఈ 330 పేజీల ఆత్మకథను ఎంతో ఆసక్తిగా చదివింపజేస్తుంది.